უცხო ენის სწავლების უძველესი მეთოდებიდან დღემდე

ინგლისური ენის სწავლებას საკმაოდ ხანგრძლივი და ძალზე საინტერესო ისტორია აქვს. საკითხის სრულფასოვნად შესწავლისათვის უაღრესად  მნიშვნელოვანია იმ გამოცდილების გაცნობა, რომელიც ინგლისური ენის სწავლების თანამედროვე ეტაპამდე დაგროვდა.

ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ინგლისში, ისევე როგორც მთელ ევროპაში, დომინირებდა ლათინური ენა. მისი შესწავლის მთავარი მეთოდი კი გრამატიკულ-მთარგმნელობითი ხასიათის (Grammar-Translation Method) იყო. შესაბამისად, როდესაც ინგლისური ენის სწავლების მეთოდოლოგიის შემუშავება გახდა საჭირო, ლინგვისტ-გრამატიკოსებმა და პედაგოგებმა უკვე ნაცად მეთოდს მიმართეს. იმ პერიოდისათვის უცხო ენის სწავლების საფუძვლად მიიჩნეოდა წერითი მეტყველება, ხოლო სწავლების ძირითადად ობიექტად - გრამატიკა. მოსწავლეებს გრამატიკის ცალკეულ საკითხებს განუმარტავდნენ და შემდგომ  შესაბამის წინადადებებს აძლევდნენ. აღნიშნული წინადადებები უნდა თარგმნილიყო სამიზნე ენიდან წყარო ენაზე და პირიქით.

აღნიშნული მეთოდის გამოყენებით ენის შესწავლის პროცესი მხოლოდ წინადადების დონეზე მიმდინარეობდა. სასაუბრო ენის სწავლების მნიშვნელოვნება კი ყურადღების მიღმა რჩებოდა. სწორედ, მეთოდის ამ ნაკლოვანებების საპირისპიროდ მე-19 საუკუნის ბოლოს წარმოიშვა პირდაპირი მეთოდი (Direct Method), რომელიც გახლდათ რეაქცია გრამატიკულ-მთარგმნელობითი მეთოდის შეზღუდვებზე. ამ შემთხვევაში, ინგლისური ენის სწავლების მიზანი  ენის პრაქტიკული დაუფლება გახლდათ. პირდაპირი მეთოდის (Direct Method) მიმდევრები გრამატიკიდან მოსწავლეს სთავაზობენ  მხოლოდ იმას, რაც მოცემულ სიტუაციაში პრაქტიკული მეტყველებისათვის იყო აუცილებელი.  თარგმანი სწავლების პროცესში აღარ გამოიყენებოდა. პირდაპირმა მეთოდმა ორიენტირი ყოველდღიურ სალაპარაკო ენაზე აიღო. ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლილება კი იყო ის, რომ გაკვეთილის მიმდინარეობის პროცესში საკლასო ოთახში მხოლოდ სამიზნე ენა გამოიყენებოდა. 

მე-20 საუკუნის 20-30-იან წლებში ბიჰევიორისტული მიდგომა ენის სწავლების პროცესში ძალზედ პოპულარული გახდა. რომლის თანახმადაც, ენის სწავლება წარმატებული იქნება იმ შემთხვევაში, თუ მოსწავლეებს ბევრჯერ სთხოვენ წინადადებების გამეორებას სწორად და შემდგომ შეაქებენ ან სხვა რომელიმე სტიმულით დაჯილდოვდებიან. რაც უფრო ხშირად გამოიყენებს მასწავლებელი გამეორებას, მოსწავლეები მით უფრო წარმატებით შეძლებენ საუბარს მომავალში. ბიჰევიორიზმის მონაცემებს სწავლებაში აუდიო-ლინგვალური მეთოდი (Audio-Lingual Method) ეყრდნობა. სწავლების საფუძველი ზეპირი მეტყველებაა. ინგლისური ენის სწავლების დასაწყისში უარყოფილია წერა-კითხვის შესწავლა იმიტომ, რომ კითხვის უნარის გამომუშავება შესაძლებელია მეტყველებისას გარკვეული ცოდნის დაგროვების შემდგომ. აუდიო-ლინგვალური მეთოდის გამოყენებით ხდებოდა მხოლოდ სასაუბრო დიალოგების დაზეპირება მექანიკურად. ყოველდღიური ფრაზების დამახსოვრება მხოლოდ ზედაპირულ ცოდნას აძლევს ენის შემსწავლელს. სწორედ ეს ფაქტი შეიძლება მივიჩნიოთ მეთოდის ნაკლოვან მხარედ. უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ სწავლების პროცესში წყარო ენის გამოყენება გამორიცხულია.

1970-იანი წლებიდან ენის სწავლებაში გაჩნდა ახალი მიდგომა. ენა შეფასდა არა მხოლოდ გრამატიკული, ლექსიკური ან ფონოლოგიური წესების ერთობლიობად, არამედ როგორც მნიშვნელობის გამომხატველ საშუალებად. შესაბამისად, უცხო ენის სწავლების პროცესში ყველაზე მნიშვნელოვანი გახდა მოსწავლეების ალაპარაკება რეალური საკომუნიკაციო სიტუაციების გამოყენებით. სწორედ ამას ისახავდა მიზნად ენის სწავლების კომუნიკაციური (Communicative Language Teaching) მეთოდი, რომელიც თანამედროვე მეთოდია და დღესდღეობით მიჩნეულია ინგლისური ენის სწავლების „სტანდარტად“. სახელიდან გამომდინარე, აღნიშნული მეთოდი ორიენტირებულია კომუნიკაციური უნარ-ჩვევების განვითარებაზე.